Bizimle iletişime geçin

BODRUM HABERLERİ

BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR?

Yayınlanan

açık

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? mehmet cilsal 1
  • bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? mehmet tosun banner 2
  • bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? Hakan Durna SM Con 05

3-‘Bodrum’ sözcüğü, kalenin adandığı havarinin Latince adı olan ‘Petrum’ kelimesinden türemiştir”

Bu yaklaşım, nerdeyse herkesin kabul gördüğü, en çok yazılan, en çok söylenen yaklaşımdır. Dayandığı kaynaklar da az değildir. Halicarnassus, Cnidus, Branchide (C. Thomas Newton book-London, 1863), Knights of Malta (Marcello Maria Marrocco Trischitta), İsolario (Bartolommeo Dalli Sonetti) bunların en başındadır. (Resim:temsili illustrasyondur)

https://archive.org/stream/knightsofmaltaor00port/knightsofmaltaor00port_djvu.txt

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 1Bilindiği gibi Hospitaller Rodos Şövalyeleri, 15’nci yüzyılın başında eski Halicarnassus kentindeki Zephyria adasına bir kale inşa etmeye başladı. Bunlar, askeri merkezi Rodos’ta bulunan Haçlı Birliği içinde İspanya Krallığına bağlı Malta Şövalyeleri’ydi ve dilleri Latince’ydi. İnşa ettikleri Kale’yi Hz. İsa’nın 12 havarisinden biri olan Aziz Petrus’a (Catellum Sanctum Petrum) adayarak onun adını koydular.

Bu günkü Bodrum adının, havari Aziz Petrus’un Latince adı Petrum’dan türediğini iddia eden yaklaşım kısaca şöyle: Petrum adı Rum ve Türklere de aynen geçti, zaman içinde söylene söylene de Bodrum oldu.

Venedikli bir denizci ve asker olan Bartolommeo Dalli Sonetti (Zamperti), 1485’de yayınladığı İsolario adlı eserinde Kos Adası’nı anlatırken, dipnotu dahil şöyle yazar: “…Doğuya doğru en önemli şehrin sınırlarında Hippocrates’in eski hastanesinin olduğu yer bulunmaktadır. Grikos’un yanında Saint Peter Kalesi Şövalyelerce inşa edilmiş ve korunmaktadır… 1402 yılında Aziz John şövalyeleri Kos ve Halikarnas’ta aynı zamanda bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 3kaleler inşa ederek aradaki deniz geçişini kontrol altına aldılar. Yeni kale Apostle Peter’a adandı ve bu nedenle Halikarnas’a Petronio yada Petroumi denilmeye başlandı…” (Resim: Harita, B. D Sonetti) https://archive.org/details/isolario00bart

Prof. Tuncer Baykara bu yaklaşıma katılmıyor: “Bodrum adının, XV. yüzyıl başlarında burada bir kale yaptıran Haçlılar tarafından Aziz Peter’e izafetle verildiği ve zamanla Peteronium – Peterium ve Bodrum şekline dönüştüğü tarzında geçen yüzyıldan beri ileri sürülen görüşler Anadolu’daki diğer örnekler sebebiyle doğru olmamalıdır… Türklerin, Halikarnassos üstündeki kasabaya verdikleri ad, kendi adlandırma geleneklerinin eseridir. Yoksa, bir Hıristiyan azizine ya da daha başka nedenlere bağlı izahlar yeterli görünmüyor” diyor.

https://drive.google.com/file/d/0B7liBn5XLsAfVzdoRVNpanhuX28/view

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 44- Latince adı ‘Catellum Sanctum Petrum’ olan Kale, Bodrum adını zindan olarak kullanılmasından doğru almıştır, yaklaşımı.

Kale’nin yapılışından itibaren hem Rodos Şövalyeleri, hem de Osmanlılar tarafından zindan olarak kullanıldığı bilinmektedir. Bazı batı kaynaklarıPetrum ile ses olarak benzeşen Bodrum kelimesinin mahzen anlamına geldiğini yazar. Mahzen sözcüğünün Grekçe’de karşılığı ‘kiler’dir (κελάρι,kelári). Oysa Zindan, Grekçe’de μπουντρούμι yazılıp, bountroúmi” diye okunmaktadır ki, Türkçe’de “bodrumi” sesiyle aynıdır. Gerek karşı adalarda, gerekse Yarımada köylerinde yaşayan Rumlar, hapishane olarak kullanıldığı için Kale’ye muhakkak ki bountroúmi diyordu. Dolayısıyla, “Bodrumi” sözcüğü konuşma dilinde hem Rum hem Türkler için aynı şeyi ifade ediyordu. Rumlarla temas kurup beraber yaşamaya başlayan Türkler, tabiatıyla kültürel alışverişin yanısıra dil alışverişi de yapıyordu. Bodrum kelimesini hem mahzen hem zindan manasında kullanmaya başlaması da bu örneklerden biridir. (Resim: The Calling of the Apostles Peter and Andrew –from the Maesta, c.1308-1311.)

Buna en iyi kanıt 16’ncı yüzyılda yaşamış olan Hızır Reis’in (Barbaros Hayrettin Paşa“Gazavat” adlı kendi yazması eserinde yeralmaktadır. Reis, Osmanlı’nın Kapudan-ı Derya Paşası olmadan önceki yıllara ait vakıayı şöyle yazar:

Ağam Oruç’u yer altına attılar… Midilli’de tanıdığım bir kafir bezirgan vardı. Daima Rodos’a varıp gelip ticaret ederdi. Adı Kirigo idi. Bu kafire ağamın halini anlattım. “İşte yarenlik dostluk bu günde belli olur” dedim. Kirigo’yu gemime alıp, Bodrum’a getirdim. bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 5Ben Bodrum’da kaldım. Onu, eline Oruç Reis’i kurtarması için onsekizbin akçe verip Rodos’a gönderdim. “Var şimdi sen Rodos’a git. Ben burada durayım. Bak gör, karındaşım Oruç Reis ne alemdedir. Ona göre bana bir haber getir. Tedbirli davran, kendisi ile görüş” diye tembih ettim. “Baş üstüne!” dedi. Bir kefere teknesine binip Rodos’a gitti.

Sipahi Yakup Ağa’nın oğulları olan Hızır ve Oruç Reisler Midilli’de doğmuştur; anaları Rum’dur. Hem Türkçe hem Rumca, hem deniz dili Latince bilirler. Vakıanın geçtiği yıllar 1510’lu yıllardır. Dikkat edilirse, Hızır Reis, Yarımada’dan “Bodrum’a gittim” diye bahsediyor. Yarımada bu tarihte Osmanlı’nındır ve resmi kayıtlardaki adı Sıravolos’tur. Yalnızca İskele ve Kale’nin adı resmi belgelerde Bodrum olarak geçmektedir. Bir denizci olarak kıyıları, limanları, kaleleri iyi bilen Reis de büyük bit ihtimalle bunu kastetmiştir zaten. Öte yandan, yukardaki satırlar konumuz açısından başka bir gerçeğe daha işaret etmektedir; Oruç Reis yeraltına atılmıştır, yani zindana! Demek ki yeraltı, yani bodrum sözcüğü, zindan manasında da kullanılmaktadır.

https://s3.amazonaws.com/academia.edu.documents/36600703/14-Barbaros-Hayreddin-Pasa-Gazavat-i-Hayreddin-Pasa-1-

(Resim: by Agostino Veneziano -1535)

Vakıanın yaşandığı yıl ile Gazavat’ın yazıldığı yıl arasında yaklaşık 35 sene olduğu düşünülürse; Yarımada, yazı dilinde Sıravolos olarak kaydedilmeye devam ederken, konuşma diline de Bodrum olarak yerleşmeye başlamıştır denebilir. Yani, Kale-İskele-Yarımada, üçüne birdenBodrum denildiği sürece yavaş yavaş girilmiş olma ihtimali yüksektir. Üçünün birden resmi belgelerde Bodrum olarak kayıt tutulmasına ise daha 250 yıl gibi bir zaman vardır… (Kale resmi temsili gravürdür)

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 85- ‘Bodrum’ adı, Aramice ‘Batroun’ dan gelmektedir, diyen yaklaşım.

Çok az sayıda ortaçağ tarihçisi, Kale’nin orijinal Latince adı Catellum Sanctum Petrum’ olsa da bir adacıktaki kaya parçaları üstüne yapılmış olmasından dolayı, Kale’ye Rumlar tarafından kaya/lar anlamında ‘bedruma’ (Πέτρα-pétra, Πετρώματα-petrómata) dendiğini yazar.

Öte yandan, Aziz Petrus adı hemen her dilde “Petrum,Peter, Petrus,Petrunion” (Πετρούνιον, petroúnion) yazı ve ses benzerliğine sahiptir. Bilindiği gibi eski Grekçe’nin kökeni, Fenikelilerin (Phoenician) dili olan Aramice’ye dayanmaktadır. Bu dil, Hz. İsa’nın konuştuğu dildir ve Sami dilleri ailesindendir. Suriye-Lübnan topraklarında yaygındır. Petroúnion sözcüğünün kökeni Aramice’dir ve ‘başkanın evi’ demektir (beit-truna/bedruna). Fransızcası Le Boutron, Latincesi Batroun, Arapçası Al Batrun’ dur. Batroun’un ikinci anlamı ise dalgakırandır.

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 10https://www.liquisearch.com/batroun/etymology

Roma’nın Hıristiyan olmasından sonra Doğu Akdeniz’de sayısız kale inşa etmiş olan ilk haçlı orduları için eski çağlardan kalan “Mousaylaha Kalesi” efsanevi bir kaledir; çünkü çok sarp kayaların üstüne yapılmıştır ve yapılışına hala akıl sır erdirilememiştir. M.Ö 551 yılında yıkılmış olan bu efsane kaleyi Crusaders(Haçlı) Şövalyeleri ile ilk Katoliklerden sayılan Maronite rahipleri tamir ve tahkim eder; efsanesi de aslında burdan gelir.(Resim: Zindan gravür temsili)

İşte, çok ünlü bir Alman Mimar tarafından projelendirilen St. Peter Kalesi de, bu efsane kale gibi kayalıklara inşa edilir ama bir farkla; biri denizdeki, diğeri karadaki kayalıkların üstüne. Akdeniz’de bir efsane yaratılmak istendiği için Malta kökenli Rodos Şövalyeleri’nin 1420’lerde bitirdikleri Bodrum Kalesi’ne kaleye aynı zamanda Catellum Batroun da demiş olmaları ihtimal dışı değildir.

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 11(Resim: Mousaylaha Kalesi, gravür-W H Bartlett)

Günümüzde Lübnan’da Maronite mezhebine bağlı Hıristiyanların yaşadığı Batroun adında bir kıyı kasabası mevcuttur. Bu Kasaba, kıyı dalgalarını kesen Finike Duvarları ve Mousaylaha Kalesi ile ünlüdür.

http://batroun.gov.lb/historic-sites/

Ayrıca, Osmaniye’de bulunan Kastabala Kalesi’nden de bahsetmek yerinde olacaktır. Zira, 13’ncü yüzyılda yapılmış olan bu kale de bir ortaçağ kalesidir ve zirveye inşa edilmiştir. Daha da ilginci, Kastabala Kalesi’nin yöredeki diğer adı, Bodrum Kalesi’dir. Eğer harabatlığı yüzünden ve Türklerden dolayı bu adı almamışsa; kökünün Aramice Batroun (başkanın evi) sözcüğüne dayanması kuvvetli bir ihtimaldir.

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 12(Resim:Kastabala-Bodrum Kalesi)

Öte yandan, Fransız seyyah ve sanatçı Choiseul-Gouffier’in 1782’de kendi yaptığı aşağıda görünen Bodrum gravürüne kendi dilinde “Citadelle de Boudroun ” diye not düşmüş olduğuna da dikkat çekmek isterim. Sanatçı, Bodrum Kalesi’ne Saint Peter Citadelle demek yerine, halktan ne duyduysa onu yazmayı tercih etmiştir.

Sonuç olarak;

Etimilojik DNA’sı(!) çok güçlü olan Bodrum sözcüğü hakkında geçmişe yolculuk yaparak çeşitli yaklaşımları ele almaya çalıştım. Osmanlı arşivlerinin %10 lar düzeyinde açılmış olduğu gerçeği ortadayken, kesin tespitler yapmanın ne kadar uygun olacağı okuyucunun taktirine bıraktım.

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 14[Hipodrium-Bodrum][Ören-Bodrum][Zindan-Bodrum][Petrum-Bodrum][Batroun-Bodrum]…

Tarihsel pek çok metinde olduğu gibi bu yazının konusunda da doğrunun (gerçeğin) ortaya çıkarılması ve ne olduğu elbette farklı dillerdeki yazı-ses benzerlikleri, dillerin tarihsel evrimi, kültürel etkileşimler, somut yazılı belgeler gibi bir dizi faktöre bağlıdır.

Resim:Bodrum Choiseul-Gouffier’in 1782

Geleceği tarihinde yatan Bodrum” diyerek başka bir sorunsala geçelim…

Devam edecek… Mehmet Çilsal

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? mehmet tosun banner 1
Okumaya devam et
Sponsorlu
Yorum yapmak için tıklayın

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

BODRUM HABERLERİ

ALİ İHSAN TEKİN YALIKAVAK S.K.’DAKİ GÖREVİNDEN AYRILDI…

Yayınlanan

açık

Tarafından

alİ İhsan tekİn ALİ İHSAN TEKİN YALIKAVAK S.K.’DAKİ GÖREVİNDEN AYRILDI… yal  kavakspor ali ihsan tekin
  • alİ İhsan tekİn ALİ İHSAN TEKİN YALIKAVAK S.K.’DAKİ GÖREVİNDEN AYRILDI… mehmet tosun banner 2
  • alİ İhsan tekİn ALİ İHSAN TEKİN YALIKAVAK S.K.’DAKİ GÖREVİNDEN AYRILDI… Hakan Durna SM Con 05

Yalıkavakspor Hentbol Takımının teknik sorumlusu Ali İhsan Tekin sosyal medya hesabından bir açıklama yaparak görevini bıraktığını açıkladı. 

Bugün itibarıyla Yalıkavak Spor Kulübünden ayrılmış bulunmaktayım diye başlayan görevden ayrılma mesajı şöyle;

“Uzun vade de yaptığımız planlarda ortak noktada buluşamamız ve takımın ligde kalması garanti olması sebebi ile ekonomik anlamda takımı daha fazla yormamak için ligin bitimine 4 hafta kala ayrıldım. Burada bana destek olan sporcu, yönetici ve teknik ekip arkadaşlarıma çok teşekkür ederim. Allah yolunuzu açık etsin.”

alİ İhsan tekİn ALİ İHSAN TEKİN YALIKAVAK S.K.’DAKİ GÖREVİNDEN AYRILDI… mehmet tosun banner 1
Okumaya devam et

BODRUM HABERLERİ

KAYNAR: TURGUTREİS’TE YILLARDIR FOSSEPTİĞİ DENİZE BIRAKIYORLAR…

Yayınlanan

açık

Tarafından

halil ibrahim kaynar KAYNAR: TURGUTREİS’TE YILLARDIR FOSSEPTİĞİ DENİZE BIRAKIYORLAR… kaynar konser5
  • halil ibrahim kaynar KAYNAR: TURGUTREİS’TE YILLARDIR FOSSEPTİĞİ DENİZE BIRAKIYORLAR… mehmet tosun banner 2
  • halil ibrahim kaynar KAYNAR: TURGUTREİS’TE YILLARDIR FOSSEPTİĞİ DENİZE BIRAKIYORLAR… Hakan Durna SM Con 05

Deniz kirlenirse kim gelir buraya!

Demokrat Parti (DP) Bodrum Belediye Başkan adayı Halil İbrahim Kaynar, Turgutreis’te düzenlenen konserde konuştu. Turgutreis’in alt yapı eksikliğine dikkat çeken Kaynar, işe Turgutreis’te başlayacağını bir kere daha tekrar etti.

halil ibrahim kaynar KAYNAR: TURGUTREİS’TE YILLARDIR FOSSEPTİĞİ DENİZE BIRAKIYORLAR… kaynar konser6

Yıllardır fosseptiği denize döküyorlar…

DP Bodrum Belediye Başkan adayı Halil İbrahim Kaynar Turgutreis’te düzenlenen açık hava etkinliğine katıldı. Etkinlikte Can&Aylin grubu bir konser verdi. Meydanı dolduran yüzlerce Turgutreisli çalan parçalara eşlik etti, bol bol dans etti. Etkinlikte konuşan Halil İbrahim Kaynar Turgutreis’in alt yapı eksikliğine dikkat çekerek; “Her gittiğim yerde söylüyorum, burada bir kez daha ısrarla tekrar ediyorum; Bodrum’un en sorunlu beldesi Turgutreis. Burada çok ciddi alt yapı sorunları var. Sokaklara akan pis suların içinde çocuklarımız oynuyor. Vatandaşlarımız büyük sıkıntı çekiyor. Yıllardır Turgutreis’in fosseptiği çökme yapılıp biraz dinlendikten sonra arıtılmadan denize bırakılıyor. Yazık günah değil mi? Deniz kirlenirse kim gelir buraya? Deniz sadece Turgutreis’te kirlenmiyor ki! Buradan bu atıklar Gümüşlük’e, Yalıkavak’a gitmiyor mu? Çok acilen Turgutreis’te alt yapıyı çözmeliyiz. O yüzden işe Turgutreis’ten başlayacağım” dedi.

DP Bodrum Belediye Başkan adayı Halil İbrahim Kaynar daha sonra Can&Aylin ikilisinin şarkılarına eşlik etti, vatandaşlarla birlikte güzel bir gece geçirdi.

halil ibrahim kaynar KAYNAR: TURGUTREİS’TE YILLARDIR FOSSEPTİĞİ DENİZE BIRAKIYORLAR… kaynar konser3

halil ibrahim kaynar KAYNAR: TURGUTREİS’TE YILLARDIR FOSSEPTİĞİ DENİZE BIRAKIYORLAR… mehmet tosun banner 1
Okumaya devam et

ASAYİŞ

KONACIK’TA ÇIKAN YANGIN’DA MADDİ HASAR MEYDANA GELDİ…

Yayınlanan

açık

Tarafından

konacikta yangin KONACIK’TA ÇIKAN YANGIN’DA MADDİ HASAR MEYDANA GELDİ… konacik yangin 2
  • konacikta yangin KONACIK’TA ÇIKAN YANGIN’DA MADDİ HASAR MEYDANA GELDİ… mehmet tosun banner 2
  • konacikta yangin KONACIK’TA ÇIKAN YANGIN’DA MADDİ HASAR MEYDANA GELDİ… Hakan Durna SM Con 05

Bodrum Konacık Mahallesinde meydana gelen yangın söndürülürken, personel lojmanı olarak kullanılan binada büyük çapta maddi hasar meydana geldi. 

konacikta yangin KONACIK’TA ÇIKAN YANGIN’DA MADDİ HASAR MEYDANA GELDİ… konacik yangin 1Bugün öğle saatlerinde Konacık Mahallesi, Alparslan Türkeş Bulvarı üzerinde faaliyet gösteren bir işletmenin personel lojmanında henüz belirlenemeyen bir nedenle yangın çıktı. Yangının büyümesi ile dumanları fark eden çevredeki vatandaşlar, itfaiye ekiplerinden yardım istedi.

Bölgeye Bodrum İtfaiye Grup Amirliği ekipleri ile polis ve sağlık ekipleri sevk edildi. İtfaiye ekipleri söndürme çalışması yaptığı sırada polis ve 112 Acil Sağlık ekipleri de yaşanabilecek herhangi bir olumsuz duruma karşı hazır bekledi. İtfaiye ekipleri, yaptığı yoğun müdahale sonrasında yangın söndürerek soğutma çalışması yaptı. Polis ve itfaiye yangının çıkış nedeni ile ilgili inceleme yaparken lojmanda büyük çapta maddi hasar meydana geldi.

konacikta yangin KONACIK’TA ÇIKAN YANGIN’DA MADDİ HASAR MEYDANA GELDİ… konacik yangin 3

konacikta yangin KONACIK’TA ÇIKAN YANGIN’DA MADDİ HASAR MEYDANA GELDİ… mehmet tosun banner 1
Okumaya devam et

Son Haberler