Bizimle iletişime geçin

BODRUM HABERLERİ

BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR?

Yayınlanan

açık

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? mehmet cilsal 1
bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? reklam arena 4

3-‘Bodrum’ sözcüğü, kalenin adandığı havarinin Latince adı olan ‘Petrum’ kelimesinden türemiştir”

Bu yaklaşım, nerdeyse herkesin kabul gördüğü, en çok yazılan, en çok söylenen yaklaşımdır. Dayandığı kaynaklar da az değildir. Halicarnassus, Cnidus, Branchide (C. Thomas Newton book-London, 1863), Knights of Malta (Marcello Maria Marrocco Trischitta), İsolario (Bartolommeo Dalli Sonetti) bunların en başındadır. (Resim:temsili illustrasyondur)

https://archive.org/stream/knightsofmaltaor00port/knightsofmaltaor00port_djvu.txt

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 1Bilindiği gibi Hospitaller Rodos Şövalyeleri, 15’nci yüzyılın başında eski Halicarnassus kentindeki Zephyria adasına bir kale inşa etmeye başladı. Bunlar, askeri merkezi Rodos’ta bulunan Haçlı Birliği içinde İspanya Krallığına bağlı Malta Şövalyeleri’ydi ve dilleri Latince’ydi. İnşa ettikleri Kale’yi Hz. İsa’nın 12 havarisinden biri olan Aziz Petrus’a (Catellum Sanctum Petrum) adayarak onun adını koydular.

Bu günkü Bodrum adının, havari Aziz Petrus’un Latince adı Petrum’dan türediğini iddia eden yaklaşım kısaca şöyle: Petrum adı Rum ve Türklere de aynen geçti, zaman içinde söylene söylene de Bodrum oldu.

Venedikli bir denizci ve asker olan Bartolommeo Dalli Sonetti (Zamperti), 1485’de yayınladığı İsolario adlı eserinde Kos Adası’nı anlatırken, dipnotu dahil şöyle yazar: “…Doğuya doğru en önemli şehrin sınırlarında Hippocrates’in eski hastanesinin olduğu yer bulunmaktadır. Grikos’un yanında Saint Peter Kalesi Şövalyelerce inşa edilmiş ve korunmaktadır… 1402 yılında Aziz John şövalyeleri Kos ve Halikarnas’ta aynı zamanda bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 3kaleler inşa ederek aradaki deniz geçişini kontrol altına aldılar. Yeni kale Apostle Peter’a adandı ve bu nedenle Halikarnas’a Petronio yada Petroumi denilmeye başlandı…” (Resim: Harita, B. D Sonetti) https://archive.org/details/isolario00bart

Prof. Tuncer Baykara bu yaklaşıma katılmıyor: “Bodrum adının, XV. yüzyıl başlarında burada bir kale yaptıran Haçlılar tarafından Aziz Peter’e izafetle verildiği ve zamanla Peteronium – Peterium ve Bodrum şekline dönüştüğü tarzında geçen yüzyıldan beri ileri sürülen görüşler Anadolu’daki diğer örnekler sebebiyle doğru olmamalıdır… Türklerin, Halikarnassos üstündeki kasabaya verdikleri ad, kendi adlandırma geleneklerinin eseridir. Yoksa, bir Hıristiyan azizine ya da daha başka nedenlere bağlı izahlar yeterli görünmüyor” diyor.

https://drive.google.com/file/d/0B7liBn5XLsAfVzdoRVNpanhuX28/view

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 44- Latince adı ‘Catellum Sanctum Petrum’ olan Kale, Bodrum adını zindan olarak kullanılmasından doğru almıştır, yaklaşımı.

Kale’nin yapılışından itibaren hem Rodos Şövalyeleri, hem de Osmanlılar tarafından zindan olarak kullanıldığı bilinmektedir. Bazı batı kaynaklarıPetrum ile ses olarak benzeşen Bodrum kelimesinin mahzen anlamına geldiğini yazar. Mahzen sözcüğünün Grekçe’de karşılığı ‘kiler’dir (κελάρι,kelári). Oysa Zindan, Grekçe’de μπουντρούμι yazılıp, bountroúmi” diye okunmaktadır ki, Türkçe’de “bodrumi” sesiyle aynıdır. Gerek karşı adalarda, gerekse Yarımada köylerinde yaşayan Rumlar, hapishane olarak kullanıldığı için Kale’ye muhakkak ki bountroúmi diyordu. Dolayısıyla, “Bodrumi” sözcüğü konuşma dilinde hem Rum hem Türkler için aynı şeyi ifade ediyordu. Rumlarla temas kurup beraber yaşamaya başlayan Türkler, tabiatıyla kültürel alışverişin yanısıra dil alışverişi de yapıyordu. Bodrum kelimesini hem mahzen hem zindan manasında kullanmaya başlaması da bu örneklerden biridir. (Resim: The Calling of the Apostles Peter and Andrew –from the Maesta, c.1308-1311.)

Buna en iyi kanıt 16’ncı yüzyılda yaşamış olan Hızır Reis’in (Barbaros Hayrettin Paşa“Gazavat” adlı kendi yazması eserinde yeralmaktadır. Reis, Osmanlı’nın Kapudan-ı Derya Paşası olmadan önceki yıllara ait vakıayı şöyle yazar:

Ağam Oruç’u yer altına attılar… Midilli’de tanıdığım bir kafir bezirgan vardı. Daima Rodos’a varıp gelip ticaret ederdi. Adı Kirigo idi. Bu kafire ağamın halini anlattım. “İşte yarenlik dostluk bu günde belli olur” dedim. Kirigo’yu gemime alıp, Bodrum’a getirdim. bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 5Ben Bodrum’da kaldım. Onu, eline Oruç Reis’i kurtarması için onsekizbin akçe verip Rodos’a gönderdim. “Var şimdi sen Rodos’a git. Ben burada durayım. Bak gör, karındaşım Oruç Reis ne alemdedir. Ona göre bana bir haber getir. Tedbirli davran, kendisi ile görüş” diye tembih ettim. “Baş üstüne!” dedi. Bir kefere teknesine binip Rodos’a gitti.

Sipahi Yakup Ağa’nın oğulları olan Hızır ve Oruç Reisler Midilli’de doğmuştur; anaları Rum’dur. Hem Türkçe hem Rumca, hem deniz dili Latince bilirler. Vakıanın geçtiği yıllar 1510’lu yıllardır. Dikkat edilirse, Hızır Reis, Yarımada’dan “Bodrum’a gittim” diye bahsediyor. Yarımada bu tarihte Osmanlı’nındır ve resmi kayıtlardaki adı Sıravolos’tur. Yalnızca İskele ve Kale’nin adı resmi belgelerde Bodrum olarak geçmektedir. Bir denizci olarak kıyıları, limanları, kaleleri iyi bilen Reis de büyük bit ihtimalle bunu kastetmiştir zaten. Öte yandan, yukardaki satırlar konumuz açısından başka bir gerçeğe daha işaret etmektedir; Oruç Reis yeraltına atılmıştır, yani zindana! Demek ki yeraltı, yani bodrum sözcüğü, zindan manasında da kullanılmaktadır.

https://s3.amazonaws.com/academia.edu.documents/36600703/14-Barbaros-Hayreddin-Pasa-Gazavat-i-Hayreddin-Pasa-1-

(Resim: by Agostino Veneziano -1535)

Vakıanın yaşandığı yıl ile Gazavat’ın yazıldığı yıl arasında yaklaşık 35 sene olduğu düşünülürse; Yarımada, yazı dilinde Sıravolos olarak kaydedilmeye devam ederken, konuşma diline de Bodrum olarak yerleşmeye başlamıştır denebilir. Yani, Kale-İskele-Yarımada, üçüne birdenBodrum denildiği sürece yavaş yavaş girilmiş olma ihtimali yüksektir. Üçünün birden resmi belgelerde Bodrum olarak kayıt tutulmasına ise daha 250 yıl gibi bir zaman vardır… (Kale resmi temsili gravürdür)

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 85- ‘Bodrum’ adı, Aramice ‘Batroun’ dan gelmektedir, diyen yaklaşım.

Çok az sayıda ortaçağ tarihçisi, Kale’nin orijinal Latince adı Catellum Sanctum Petrum’ olsa da bir adacıktaki kaya parçaları üstüne yapılmış olmasından dolayı, Kale’ye Rumlar tarafından kaya/lar anlamında ‘bedruma’ (Πέτρα-pétra, Πετρώματα-petrómata) dendiğini yazar.

Öte yandan, Aziz Petrus adı hemen her dilde “Petrum,Peter, Petrus,Petrunion” (Πετρούνιον, petroúnion) yazı ve ses benzerliğine sahiptir. Bilindiği gibi eski Grekçe’nin kökeni, Fenikelilerin (Phoenician) dili olan Aramice’ye dayanmaktadır. Bu dil, Hz. İsa’nın konuştuğu dildir ve Sami dilleri ailesindendir. Suriye-Lübnan topraklarında yaygındır. Petroúnion sözcüğünün kökeni Aramice’dir ve ‘başkanın evi’ demektir (beit-truna/bedruna). Fransızcası Le Boutron, Latincesi Batroun, Arapçası Al Batrun’ dur. Batroun’un ikinci anlamı ise dalgakırandır.

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 10https://www.liquisearch.com/batroun/etymology

Roma’nın Hıristiyan olmasından sonra Doğu Akdeniz’de sayısız kale inşa etmiş olan ilk haçlı orduları için eski çağlardan kalan “Mousaylaha Kalesi” efsanevi bir kaledir; çünkü çok sarp kayaların üstüne yapılmıştır ve yapılışına hala akıl sır erdirilememiştir. M.Ö 551 yılında yıkılmış olan bu efsane kaleyi Crusaders(Haçlı) Şövalyeleri ile ilk Katoliklerden sayılan Maronite rahipleri tamir ve tahkim eder; efsanesi de aslında burdan gelir.(Resim: Zindan gravür temsili)

İşte, çok ünlü bir Alman Mimar tarafından projelendirilen St. Peter Kalesi de, bu efsane kale gibi kayalıklara inşa edilir ama bir farkla; biri denizdeki, diğeri karadaki kayalıkların üstüne. Akdeniz’de bir efsane yaratılmak istendiği için Malta kökenli Rodos Şövalyeleri’nin 1420’lerde bitirdikleri Bodrum Kalesi’ne kaleye aynı zamanda Catellum Batroun da demiş olmaları ihtimal dışı değildir.

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 11(Resim: Mousaylaha Kalesi, gravür-W H Bartlett)

Günümüzde Lübnan’da Maronite mezhebine bağlı Hıristiyanların yaşadığı Batroun adında bir kıyı kasabası mevcuttur. Bu Kasaba, kıyı dalgalarını kesen Finike Duvarları ve Mousaylaha Kalesi ile ünlüdür.

http://batroun.gov.lb/historic-sites/

Ayrıca, Osmaniye’de bulunan Kastabala Kalesi’nden de bahsetmek yerinde olacaktır. Zira, 13’ncü yüzyılda yapılmış olan bu kale de bir ortaçağ kalesidir ve zirveye inşa edilmiştir. Daha da ilginci, Kastabala Kalesi’nin yöredeki diğer adı, Bodrum Kalesi’dir. Eğer harabatlığı yüzünden ve Türklerden dolayı bu adı almamışsa; kökünün Aramice Batroun (başkanın evi) sözcüğüne dayanması kuvvetli bir ihtimaldir.

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 12(Resim:Kastabala-Bodrum Kalesi)

Öte yandan, Fransız seyyah ve sanatçı Choiseul-Gouffier’in 1782’de kendi yaptığı aşağıda görünen Bodrum gravürüne kendi dilinde “Citadelle de Boudroun ” diye not düşmüş olduğuna da dikkat çekmek isterim. Sanatçı, Bodrum Kalesi’ne Saint Peter Citadelle demek yerine, halktan ne duyduysa onu yazmayı tercih etmiştir.

Sonuç olarak;

Etimilojik DNA’sı(!) çok güçlü olan Bodrum sözcüğü hakkında geçmişe yolculuk yaparak çeşitli yaklaşımları ele almaya çalıştım. Osmanlı arşivlerinin %10 lar düzeyinde açılmış olduğu gerçeği ortadayken, kesin tespitler yapmanın ne kadar uygun olacağı okuyucunun taktirine bıraktım.

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR? arenabodrumhaber bodrum kalesinin hikayesi 14[Hipodrium-Bodrum][Ören-Bodrum][Zindan-Bodrum][Petrum-Bodrum][Batroun-Bodrum]…

Tarihsel pek çok metinde olduğu gibi bu yazının konusunda da doğrunun (gerçeğin) ortaya çıkarılması ve ne olduğu elbette farklı dillerdeki yazı-ses benzerlikleri, dillerin tarihsel evrimi, kültürel etkileşimler, somut yazılı belgeler gibi bir dizi faktöre bağlıdır.

Resim:Bodrum Choiseul-Gouffier’in 1782

Geleceği tarihinde yatan Bodrum” diyerek başka bir sorunsala geçelim…

Devam edecek… Mehmet Çilsal

bodrum kalesi BODRUM SÖZCÜĞÜ, LATİNCE ‘PETRUM’DAN MI TÜREMİŞTİR?   rmak tantuni turgutreis
Okumaya devam et
Sponsorlu
Yorum yapmak için tıklayın

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

ASAYİŞ

OTOMOBİLE ÇARPINCA AĞIR YARALANDI…

Yayınlanan

açık

Tarafından

bodrum kaza OTOMOBİLE ÇARPINCA AĞIR YARALANDI… bodrum kaza
bodrum kaza OTOMOBİLE ÇARPINCA AĞIR YARALANDI… reklam arena 4

Otomobile arkadan çarptığı kazada, ağır şekilde yaralandı. 

Kaza, Turgutreis-Bodrum Karayolu Dereköy Kavşağı’nda meydana geldi. Edinilen bilgiye göre karayolunda seyreden 34 yaşındaki Aydın Yalçın idaresindeki motosiklet, bir anlık dikkatsizlik sonucu kavşakta 48 ABP 361 plakalı otomobile arkadan çarptı.

Çarpmanın şiddetiyle motosikletinden fırlayıp otomobilin arka camına çarpan Yalçın, ağır şekilde yaralandı. Vücudunda kırıklar olduğu ifade edilen yaralı, 112 Acil Sağlık ekiplerince hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındı. Yaralının tedavisinin sürdüğü bildirildi. Güvenlik güçleri kazayla ilgili inceleme yaptı. Diğer yandan kazaya karışan motosikletin çarpmanın şiddetiyle koltuğunun yerinden söküldüğü görüldü.

bodrum kaza OTOMOBİLE ÇARPINCA AĞIR YARALANDI…   rmak tantuni turgutreis
Okumaya devam et

BODRUM HABERLERİ

BODRUM KENT KONSEYİ: YAŞAM HAKKI AYRICALIK DEĞİLDİR…

Yayınlanan

açık

Tarafından

bodrum kent konseyi BODRUM KENT KONSEYİ: YAŞAM HAKKI AYRICALIK DEĞİLDİR… bodrum kent konseyi logo
bodrum kent konseyi BODRUM KENT KONSEYİ: YAŞAM HAKKI AYRICALIK DEĞİLDİR… reklam arena 4

Bodrum Turgutreis Hüseyin Burnu açıklarında geçtiğimiz günlerde içinde Suriye, Filistin ve Somali uyruklu göçmenlerin bulunduğu “İlsu 1” isimli 8 metrelik fiber teknenin batarak, 3’ü çocuk 12 kişinin yaşamanı yitirmesi ile ilgili, Bodrum Kent Konseyi’nden basın açıklaması yapıldı.

Yapılan basın açıklamasında “Yaşam hakkı”, adı üstünde bir ayrıcalık değildir, ayrım gözetmez düşüncesine dikkat çekildi.

Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür

Ve bir orman gibi kardeşçesine,

Bu hasret bizim…

İnsanca yaşamaya, eşitliğe, nefretsiz söylemlere, bu dünya hepimizin demeye hasret…

İster Bodrum’da doğup büyümüş olalım, ister burayı evi bilip kalanlardan; Bodrum hepimiz için mavi-beyaz bir mücevher.

Hepimizin Bodrum’a dair ortak duyguları var. Her birimiz bir kez olsun, deniz kenarında oturup Bodrum’un eşsiz maviliğine dalıp gitmiş, çocukluk anılarımızı; gençlik heyecanlarımızı; acılarımızı ve mutluluklarımızı düşünmüşüzdür…

En güzel fotoğraflarımızda Bodrum’un mavi dalgaları vardır fonda…

Vardı… Artık yok!

Kan kırmızı bir renk bulaştı fotoğraflardaki fonlara.

Bodrum’un derin mavilikleri koyulaşıyor… Temiz sularına ölümün karanlığı karıştı, karışmaya devam ediyor… Deniz kenarında yapılan tatlı dost sohbetleri, acı bir iç çekişle bölünür oldu. 

“Bugün 8 kişi ölmüş, bugün 15 kişi ölmüş, ikisi çocukmuş, biri kurtulmuş…”

Ülkeler bu ölümlere engel olmak için, mülteci ve göçmen sorunları karşısında çözüm odaklı stratejiler geliştirmeli ve İnsan haklarını hiçe sayan sınır politikalarına bir son vermelidir. Sadece ülkeler ve yöneticiler değil, mültecilerin yaşam şartlarını zora sokan, ülkedeki hemen her sorundan mültecileri sorumlu tutan ve nefret söylemleri ile süreci yıpratan herkes bu ölümlerin doğal sorumlularıdır.

“Yaşam hakkı”, adı üstünde bir ayrıcalık değildir, ayrım gözetmez. Dil, din, ırk, etnik köken, ekonomik durum gözetmeksizin tüm canlıları kucaklar. Bizler yaşam hakkını kullanarak bir ümitle yola çıkıp ölüme giden insanların acı haberlerini duymak ve okumak istemiyoruz.  Bu ölümlere alışan ve sıradanlaştıran bir insanlığın parçası olmak istemiyoruz. Çocuklara borcumuz var…

Umut yolculuğunda yaşamını kaybeden insanlar için duyduğumuz üzüntü, hepimizin ortak acısıdır. Bizler Bodrum’un huzur dolu sularına her baktığımızda, bu sularda yok olan hayatların acısını kalbimizde hissetmekten yorulduk.

Bu ölümler son bulsun istiyoruz.

Bodrum’un mavi suları yeniden aydınlansın istiyoruz.

Bodrum Kent Konseyi olarak, bu konuda üzerimize düşen her çalışmayı tüm Bodrum’lu hemşehrilerimiz ile birlikte göğüsleyebilmek en büyük tesellimiz olacaktır. Sularımızda kaybolan hayatlara ve acı ölümlere alışmadığımızı, kabullenmediğimizi tüm kamuoyuna bildiriyor ve yetkilileri insan tacirlerine karşı daha fazla önlem almaya çağırıyoruz.

 

 

 

 

 

 

BODRUM KENT KONSEYİ

bodrum kent konseyi BODRUM KENT KONSEYİ: YAŞAM HAKKI AYRICALIK DEĞİLDİR…   rmak tantuni turgutreis
Okumaya devam et

ASAYİŞ

GÖÇMEN FACİASINDA 5 GÖZALTI…

Yayınlanan

açık

Tarafından

göçmen faciası GÖÇMEN FACİASINDA 5 GÖZALTI… G    MEN KAZA
göçmen faciası GÖÇMEN FACİASINDA 5 GÖZALTI… reklam arena 4

Bodrum’da dün yaşanan göçmen faciası ile ilgili 5 kişi gözaltına alınırken, gözaltı sayısının artabileceği bildirildi. 

Turgutreis Mahallesi açıklarındaki Hüseyin Burnu önlerinde içinde Suriye, Filistin ve Somali uyruklu kaçak göçmenlerin bulunduğu “İlsu 1” isimli 8 metrelik fiber tekne battı. Olayda 31 göçmen sağ olarak kurtarılırken, 3’ü çocuk 12 kişi ise yaşamını yitirdi.

Bodrum Cumhuriyet Başsavcılığı, olayla ilgili soruşturma başlattı. Soruşturma neticesinde facia ile ilgili olduğu iddiasıyla 2’si yabancı uyruklu, 5 kişi gözaltına alındı. Soruşturmanın devam ettiği, gözaltı sayısının artabileceği ifade edildi.

Öte yandan olayda yaşamını yitiren göçmenler otopsi için Muğla Adli Tıp Kurumu’na gönderildi. Cenazelerin işlemlerin ardından yakınlarına teslim edileceği, 15 gün içerisinde bir yakını çıkmayanların Muğla’nın Menteşe İlçesi’ndeki Kimsesizler Mezarlığı’na defnedileceği öğrenildi.

göçmen faciası GÖÇMEN FACİASINDA 5 GÖZALTI…   rmak tantuni turgutreis
Okumaya devam et

Son Haberler