Bizimle iletişime geçin

BODRUM HABERLERİ

RODOS ŞÖVALYELERİNİN BODRUM’U KEŞFİ…

Yayınlanan

açık

bodrum RODOS ŞÖVALYELERİNİN BODRUM’U KEŞFİ… mehmet cilsal bodrumkalesi
İzmir’in Moğol Ordusu tarafından katliamvari fethi; Rodos Şövalyelerinin Bodrum’u keşfi; Kale inşaatının başlama tarihi…

15’nci yüzyılın başlarında antik Halikarnas kentine bir kale inşa etmek, Hospitaller- Rodos Şövalyeleri için  herşeyden önce bir zorunluluk ve varoluş meselesiydi demiştik. Ancak, kalenin inşa tarihi konusunda günümüz Osmanlı  kaynakları ile Avrupa kaynakları birbirini tutmamaktadır.

bodrum RODOS ŞÖVALYELERİNİN BODRUM’U KEŞFİ… bodrum kalesi mehmet cilsal 1 1(Resim 1: Bodrum Kalesi;  by Richard. P. Pullan)

Tarihsel bir konuda kroniklere dayanan vakıalar ile arşivlerin ortaya koyduğu vakılar bazen birbiriyle örtüşmeyebilmektedir. Öte yandan, gerçeklerin açığa çıkarılmasında günümüzün arkeoloji bilimi ile arşiv çalışmalarının katkıları gittikçe artmaktadır. Yazı dizimizin konusu olan Bodrum St. Peter Kalesi ve onun tarihi, işte tam da böyle bir bilinmezlikler girdabı içindedir.  Öte yandan, ortaçağ ve Haçlı Şövalyeleri konusunda birer  duayen olan Antony Luttrell ve Elizabeth Zacariadou’nun konumuzla ilgili  pek çok çalışması bulunduğu halde,  ülkemizde fazla bilinmemeleri, kitaplarının Türkçe’ye çevrilmemiş olması çok ilginçtir. Bodrum St. Peter Kalesi,  Haçlılar Birliği tarafından inşa edildiğine göre Malta, Rodos, İtalya, İspanya gibi devlet arşivlerinin ne kadar önemli olduğu ortadadır.

Bu girişten sonra  şunu kolayca söyleyebilirim: Bodurum Kal’ası; Evliya Çelebi, Aşıkpaşazade, Neşri, Hoca Saadettin, Mikael Doukas gibi vakanüvistlerin kroniklerinde yazdığının aksine 1414’de değil;  daha erken tarihlerde, 1403-1407’lerde yapılmaya başlanmıştı!

bodrum RODOS ŞÖVALYELERİNİN BODRUM’U KEŞFİ… bodrum kalesi mehmet cilsal 2 1(Resim 2: Rodos Şövalyeleri, minyatür)

Başka türlü söylemek gerekirse, kroniklerde(belgeye dayanmayan vakıa el yazmalarında) yeralan; “Yıldırım Bayezid’ın ardından 1413’de tahta oturan Çelebi Mehmet’in, İzmir’i 1414 senesinde fethedip Aydınoğulları’ndan aldığı; Haçlılar Birliği Şövalyelerinin Osmanlı ordusuyla ittifak halinde bu sefere katıldığı; padişah I.Mehmet’in, Rodos Şövalyeleri Magistrası F. De Naillac ile bir tartışma yaşadığı; yerle bir olmuş Sahil İzmir Liman Kalesi (St. Peter) yerine Karya-Menteşe kıyılarında başka bir kale yapmalarına izin verdiği” şeklindeki bilgilerin bir kısmı, batılı kaynaklar ile örtüşmemektedir. Bu yüzden, Bodrum Kalesi’nin tam olarak hangi tarihte yapıldığının cevabının bir bölüme sığdırılamayacağına okuyucularımızın hakvereceğinden eminim. Kısaca söylemem gerekirse, doğru cevabı bulmak için tarihsel yolculuğumuza bir kaç bölüm daha devam etmemiz gerekiyor…

Hem önceki bölümleri okumayanlar için, hem de akılda kalması için bazı detayları  hatırlamakta  fayda görüyorum. Kronolojik sıraya göre 1390-1414 arasındaki olaylar kısaca şöyleydi:

bodrum RODOS ŞÖVALYELERİNİN BODRUM’U KEŞFİ… bodrum kalesi mehmet cilsal 3 1(Resim 3: Ortaçağda bir muharebe, temsili)

Yıldırım Bayezid-Timur-Ankara Savaşı:

Yıldırım Bayezid, son on yılda çıktığı seferlerde Menteşe Beyliği de dahil tüm Anadolu beylik devletlerini fethedip Osmanlı’ya bağlamış; tam Konstantinopolis’i kuşattığı sırada Bizans İmparatoru, Timur’a elçi gönderip yardım dilemiş;  zaten Anadolu’yu istila hazırlıklarına çoktan başlayan Timur ise  önce Doğu Anadolu, sonra da Arap, Memluk topraklarını fethedip geri gelmiş; Osmanlı ve Moğol ordusu 1402 yazında Ankara’da meydan muharebesi yapmış ve bu savaştan Timur galip çıkmıştı.

Timur’un batıya ilerleyişi:  

bodrum RODOS ŞÖVALYELERİNİN BODRUM’U KEŞFİ… bodrum kalesi mehmet cilsal 4 1(Resim 4: Timur, Pers gravür)

Timur Ordusu’nun batıya ilerlemesi, Avrupa başta heryerde korku ve panik yaratmış; Rodos Şövalyeleri dahil batıdaki irili ufaklı pekçok dükalık ya da devlet, Timur’a daha Anadolu’ya girdiği günden itibaren mektup, hediye ve elçiler yollamıştı.

Anadolu halkından Hıristiyan, Müslüman, köylü, asker çok sayıda insan, Timur’un dehşetinden kaçıp Avrupa’ya geçmeye çalışmıştı ve  bunlar arasında Osmanlı bey ve efendileri de vardı. Haçlılar Birliği, Müslümanlara yardım edilmesini yasaklamış; ancak bu yasağa rağmen birçok Venedik ve Ceneviz gemisi insanların dinine bakmaksızın ciddi paralar karşılığında onları Ege’nin karşılarına taşımıştı. Sultan Bayezid’in iki oğlu da Gelibolu’daki Osmanlı Donanma üssüne böyle geçebilmişti.  (Kaynak: Religious Affiliations and Political Alliances in the Ottoman Succession Wars of 1402-1413/Dimitris J. Kastritsis)

Sahil İzmir’in Timur tarafından fethi (1402-1403):

Kimi kaynaklara göre 160 bin askerden müteşekkil Timur Ordusu, Aralık ayında İzmir’e varmıştı. Kuşatma, üç farklı kronikte şöyle anlatılmıştı:

bodrum RODOS ŞÖVALYELERİNİN BODRUM’U KEŞFİ… bodrum kalesi mehmet cilsal 5 1(Resim 5: Moğol Ordusu, minyatür)

İzmir Kalesi, üç tarafı deniz kenarında bulunan bir yarımada üzerindeydi ve sırtta Türkler tarafından işgal edilmiş bir kaleye dayanıyordu. İkisi arasındaki bölge Haçlılar Birliği Rodos Şövalyelerine aitti.Timur’un emriyle çadırının tepesine ‘teslim olun’ anlamında ilk gün beyaz bayrak; ikinci gün komuta kademesinin katli anlamında kırmızı bayrak; üçüncü gün, gönüllü teslimiyette bile en şiddetli ölümlerden kimsenin kurtulamayacağı anlamına gelen siyah bayrak asılmıştı. Yüksek yerlerden bağıra bağıra ve davullar çala çala teslim olun mesajları iletilmiş; hazırlıklar tamamlanınca, Timur saldırı emri vermiş ve bir anda gökyüzü, yaylardan fırlayan oklarla kararmış, deniz günlerce kırmızıya kesmişti. (Bkz- Zafername-i Emir Timur Gürgân,Molla Şerafeddin Yezdi)

İzmir’de şiddetli bir savaş oldu. Birçok rahip, keşiş ve halktan 4000 kişi kılıçtan geçirilip öldürüldü. Kesik kelleler bir yere toplatılarak iki kule inşa edildi…” (Bkz. Şahin Kılıç, Kısa Kronikler -Brachea Chronıka’e Göre Erken Osmanlı Tarihi)

Duvarlarda gedikler açılmaya ve Tatarlar bunlardan içeriye dalmaya başladı; bu karşı konulmaz bir seldi, önüne çıkan her şeyi silip süpürüyordu. Hospitalier Şövalyeleri yiğitçe direnmiş, fakat yenik düşmüştü. Ufukta, kuşatma altındaki şövalyelere istihkam taşıyan bir kadırga filosu görünmüştü bu sırada. Gelenler farkında değildiler, ama çok geç kalmışlardı. Sahile yanaşırlarken, Timur, Smirna karargahındaki kesik başların yaklaşan Haçlı kadırgalarına doğru fırlatılmasını buyurdu. Ateş atan cihazlar, tez elden bu yeni mermilere göre ayar edildi.

bodrum RODOS ŞÖVALYELERİNİN BODRUM’U KEŞFİ… bodrum kalesi mehmet cilsal 6 1(Resim 6: Kale kuşatması, temsili)

Çok geçmeden gökyüzünde kanlı kafalar uçmaya başladı; bunlar ahşap güvertelerin üstüne güm güm yağıyor, savaşa hazırlanan şövalyeleri vurup deviriyordu. Timur’un menfur planı beklenen sonucu vermişti. Kesik baş borbardımanından dehşete gark olan ve meslektaşlarının katliamı karşısında maneviyatları çöken şövalyeler tersyüzü dönüp memleketlerine yelken açtılar…(Bkz. Timurlenk, s-369,  Justin Marozzi-Kitap, Çev:Hülya Kocaoluk)

bodrum RODOS ŞÖVALYELERİNİN BODRUM’U KEŞFİ… bodrum kalesi mehmet cilsal 7 1(Resim7: Haçlılar Birliğine ait harp gemisi)

Timur, Rodos Şövalyelerinin elindeki Sahil İzmiri ve St Peter Kalesi’ni zaptettikten sonra tüm Batı Anadolu’yu yağmalamış; Ayasulug, Balad gibi yerlerde ordugah kura kura ve etrafı talan ede ede Semerkand’a doğru intikale başlamış; bu arada, Ankara harbinde esir aldığı Sultan Yıldırım Bayezid kafeste gezdirilmekten dolayı(kimi kaynaklara göre) Akşehir’de aklını yitirip intihar etmiş(veya hastalıktan); bunun sonucunda da Osmanlı Devleti padişahsız kaldığı fetret dönemine girmişti. Aydınoğlu, Karamanoğlu, Menteşeoğulları gibi beylik devletlerini eski sahiplerine iade eden Timur, sonra da develer, filler dolusu ganimet, esir ve cariyelerle geri ülkesine dönmüştü.

Timur sonrası…

bodrum RODOS ŞÖVALYELERİNİN BODRUM’U KEŞFİ… bodrum kalesi mehmet cilsal 8 1(Resim 8:  Latin-Osmanlı görüşmeleri, minyatür)

Timur sonrasında Osmanoğulları fetret devrine, bir nevi iç savaşa girmiş ve çok parçalı hükümdarlıklar oluşmuştu. Bu ortamı fırsat bilen  Hırıstiyan devletler her şehzade ile ayrı ayrı görüşme ve ittifaklar yaparak, menfaatleri doğrultusunda anlaşmalar imzalamıştı.

Örneğin Venedik, Osmanlı Başkenti Bursa’da hüküm süren İsa Çelebi ile masaya oturmuştu… Benzer şekilde, Fransız egemenliğindeki Cenova, Avrupa seyahatındaki İmparator Manuel’i İstanbul’a götüren Teğmen Jean de Châteaumorand’ı, Anadolu’da hüküm süren tüm şehzadelerle  müzakere yetkisine sahip elçi olarak atamıştı. (Bkz: Religious Affiliations and Political Alliances in the Ottoman Succession Wars of 1402-1413, Dimitris J. Kastritsis)

Süleyman Çelebi, Balkanların sınır liderleri (Rumili), Bizans, Venedik, Cenova ile  barış görüşmelerine başlamış ve 1403’te bir antlaşma imzalamış; bu anlaşma ile Bizans’a geniş çaplı toprak imtiyazları verilmiş; Cenova haraçtan muaf tutulmuş;  Venedik orta Yunanistan’da bir miktar toprak kazanmış; Ege-Akdeniz’de ticaret serbestliği kabul edilmiş; Osmanlı’nın elindeki Hırıstiyan  tutsaklar serbest bırakılmıştı…

Şövalyelerin başı Grand Master Philibert De Naillac’ın Halikarnas’a ayak basması…

Merkezleri Rodos’ta bulunan Hospitaller Şövalyeleri, Timur’a karşı unutulması mümkün olmayan çok ağır kayıplar vermişti. 1398 depreminin ardından bizzat kendisinin tamir ettirdiği İzmir St. Peter Kalesi’ni kaybeden Magistra De Naillac, Anadolu kıyılarında yeni bir yer bulmanın derdine düşmüş ve çok kısa bir süre içerisinde kendi hegemonyası altındaki 12 Adalar’dan Kos’un tam karşısında tam da aradığı gibi bir yer olan eski Halicarnassus kentini bulmuştu. Aslında, adalar arasında nerdeyse hergün gidip gelindiği için herkes çoktandır böyle bir yerin farkındaydı. Başka bir deyişle, Anakaraya yeni bir kale inşa etme ihtiyacı, onun harabe Halikarnas’a farklı bir gözle bakmasına yol açmıştı…

bodrum RODOS ŞÖVALYELERİNİN BODRUM’U KEŞFİ… bodrum kalesi mehmet cilsal 9 1(Resim 9: Şövalyelerin Halikarnas’a gelişi, temsili)

Naillac hikayesi aslında böyle mi başlamıştı?

Bodrum Kalesi’ni yapan kişinin Magistra De Naillac olduğu hususunda yerli yabancı bütün kaynakların hemen hepsi hemfikirdi ve yazı dizimiz boyunca buna sık sık değinildi. Ama, aslında “Halikarnas’ta  kale yapılması kararını veren Magistra De Naillac, aynı zamanda bu fikrin de babası mıydı?” sorusunun cevabı, ne yazık ki yerli kaynaklarımızda mevcut değil…

İşte, bu sorunun cevabı bir sonraki bölümde ele alınacak.

Devam edecek… Mehmet Çilsal

Okumaya devam et
Sponsorlu
Yorum yapmak için tıklayın

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

BODRUM HABERLERİ

BODRUM’A GELECEK TURİST SAYISINDA YÜKSELİŞ DEVAM EDİYOR…

Yayınlanan

açık

Tarafından

botav baŞkani mehmet kocadon BODRUM’A GELECEK TURİST SAYISINDA YÜKSELİŞ DEVAM EDİYOR… ARENA BODRUM TUR  ST
Bodrum Tanıtma Vakfı (BOTAV) tarafından yapılan açıklamaya göre Bodrum’a hava yolu ile gelen turist sayısındaki yükseliş devam ediyor.
 
BOTAV’ın açıklamalarına göre turist sayısında bu yükseliş 2015 yılı rakamlarına yaklaştı. 2015 yılının ocak-aralık döneminde 814.814 olan sayı 2016 yılında 471.342, 2017 yılında ise 483.255 olarak belirlenmişti. 2018 yılında bu sayı 781.255 olarak açıklandı.
botav baŞkani mehmet kocadon BODRUM’A GELECEK TURİST SAYISINDA YÜKSELİŞ DEVAM EDİYOR… turist sayisi 1
Bodrum Belediye Başkanı ve BOTAV Başkanı Mehmet Kocadon 2018 yılı rakamlarının önceki yıllara göre göstermiş olduğu yükselişten memnun oldukları belirterek “Bodrum demek mücadele demek. Biz mücadelemizden asla vazgeçmedik. Verdiğimiz mücadelemizde ne kadar haklı olduğumuzu da gelen rakamlardan anlıyoruz. 2019 yılı yurt içi ve yurt dışı Bodrum’u tanıtım çalışmalarımız bütün hızıyla devam ediyor. Şu ana kadar katıldığımız fuarlardan aldığımız sonuçlar 2019 yılının 2018’den daha iyi geçeceğini gösteriyor. Çalışmalarımıza katılan, bize destek olan herkese teşekkür ediyorum.” dedi.

Okumaya devam et

BODRUM HABERLERİ

AK PARTİ MUĞLA BÜYÜKŞEHİR ADAYI ÖNÜMÜZDEKİ PAZAR AÇIKLANIYOR…

Yayınlanan

açık

Tarafından

ak partİ muĞla bÜyÜkŞehİr beledİye baŞkan adayi AK PARTİ MUĞLA BÜYÜKŞEHİR ADAYI ÖNÜMÜZDEKİ PAZAR AÇIKLANIYOR… ARENA MU  LA ADAY AKP

Cumhurbaşkanı Erdoğan, AK Parti Grup Toplantısı’nda konuştu. Erdoğan, “Aydın Büyükşehir Belediye başkan adayımızı Mustafa Savaş olarak belirledik. Muğla adayımızı da önümüzdeki pazar günü kamuoyuna açıklayacağız” dedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, AK Parti Grup Toplantısı’nda konuştu. Erdoğan, Muğla adayını 20 Ocak Pazar günü açıklayacağını söyledi. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşmasından satır başları şöyle:
“Büyükşehir ve il adaylarımızdan açıklamadığımız 6 yer kalmıştı. Bunlardan 4’ünde Cumhur İttifakı adaylarını destekliyoruz. Aydın Büyükşehir Belediye başkan adayımızı Mustafa Savaş olarak belirledik. Muğla adayımızı da önümüzdeki pazar günü kamuoyuna açıklayacağız.”

31 OCAK’TA RESMİ BAŞLANGICINI BAŞLATACAĞIZ
31 Ocak’ta artık seçim kampanyamızın resmi başlangıcını da büyük aday tanıtımı ve manifesto toplantımızla başlatacağız.
Parti içinde süren yarış bir demokrasi yarışıdır. Tüm arkadaşlarımızın teşkilatımızın etrafında kenetlenmesini istiyorum.

LAYIK OLANI KENARA KOYMADIK
Hizmet yarışında bayrağın kime, ne zaman devdi edileceği nasip işidir. Biz layık olanı kenara koymadık, koymayız da. Görev herkese düşebilir.
Biz Cumhur İttifakı’nı 15 Temmuz’da önce milletin gönlünde kurduk, sonrada seçimlere taşıdık.

Okumaya devam et

BODRUM HABERLERİ

MEHMET TOSUN’DAN ORTAK ADAY AÇIKLAMASI GELDİ…

Yayınlanan

açık

Tarafından

mehmet tosun MEHMET TOSUN’DAN ORTAK ADAY AÇIKLAMASI GELDİ… ARENA TOSUN 1

 Habertürk Gazetesi köşe yazarı Muharrem Sarıkaya’nın dün yayıyınlanan ve “CHP-İYİ Parti’den Bodrum’a “özel model” başlığıyla yazdığı yazıda İYİ Parti Bodrum Belediye Başkan Adayı Mehmet Tosun’un CHP çatısı altında ortak aday olarak gösterileceği iddiasının, daha sonra çeşitli ulusal basın kuruluşları ve televizyon programlarında dile getirilmesi ilçede büyük yankı buldu. 
Konuyla ilgili bir açıklama yapan İYİ Parti Bodrum Belediye Başkan Adayı Mehmet Tosun, geçtiğimiz perşembe gününden beri İYİ Parti’nin Mahalli İdareler Başkanlığı tarafından 2019 yerel seçimleri “İYİ Belediyecilik Vizyonu” çalışmalarını sonlandırmak üzere Ankara’da olduğunu belirterek şunları söyledi;
“Malumunuz hâlihazırda İYİ Parti’nin Bodrum Belediye Başkan adayıyım. Hepimizin bildiği gibi İYİ Parti ve Cumhuriyet Halk Partisi arasında bir süredir devam eden ittifak görüşmelerinde Bodrum özellikle üzerinde çok tartışılan bir yer oldu. Bunun iki parti açısından da haklı sebepleri var. CHP’nin Genel Seçimlerde 1. parti olduğu bir ilçede belediye başkanlığından vazgeçmek istememesi anlayışla karşılanabilir. Öte yandan Sayın Genel Başkanımız Meral Akşener Hanımefendinin şahsımla ilgili teveccüh ve güveni ile yapılan neredeyse tüm anketlerde adımızın ön plana çıkması, iki parti genel başkan yardımcılarını farklı formüller üzerinde çalışmaya itmiş olabilir. Şahsen benim dünden beri basında yer alan haberler ile ilgili net bir bilgim yok. Çalışmaların sona geldiğini duyuyoruz ancak şuan itibariyle şahsıma deklare edilmiş bir sonuç yok. Açık söyleyeyim, bizim derdimiz tasamız Bodrum’un belediyecilik ile ilgili kangren haline gelmiş sorunlarını çözecek imkanı yakalamaktır. Yoksa şahsımızla ilgili bir kariyer mücadelesinde değiliz. Birkaç güne sürecin netleşeceğini tahmin ediyorum. Her şey Güzel olacak” dedi.
Mehmet Tosun bu hafta içerisinde Ankara’daki çalışmalarını tamamlayarak Bodrum’a dönecek.

Okumaya devam et

Son Haberler